Κυματοδαρμένα Βάθη

Κανείς δεν είναι καταδικασμένος σε τίποτα.

Αν ριχτήκαμε κάπου με πάθος, είναι γιατί ηθελημένα ή όχι, το επιλέξαμε.

Θέλει πολλή προσοχή σε ποιον και γιατί αφήνουμε ελεύθερες τις πύλες του νου μας.

Δε θα πρέπει να είναι όλοι ευπρόσδεκτοι στα του οίκου μας, γιατί δε δείχνουν τον απαιτούμενο σεβασμό στο είναι μας.

Η διαπίστωση των παραπάνω, σα δυνατή βροχή, μπορεί να ανοίξει το δρόμο προς τη λύτρωση.

Η ψυχική υγεία είναι εξίσου σημαντική με τη σωματική. Άλλωστε, έχουν άμεση σχέση. Ο άνθρωπος αποτελεί ένα σύστημα που βρίσκει τον εαυτό του κάθε τόσο, για διάφορους λόγους, εκτός ισορροπίας. Ένας πονόδοντος μας οδηγεί στον οδοντίατρο. Ο πονοκέφαλος χρειάζεται αντιμετώπιση. Όταν χτυπάμε κάπου το χέρι μας, καλό είναι να δούμε τι είδους ζημιά πάθαμε. Και πολλές φορές, ίσως λόγω κακής διατροφής, ίσως λόγω γενετικής προδιάθεσης, προκύπτουν σημαντικά προβλήματα στα όργανα μέσα μας, που είναι δύσκολο να δούμε, αλλά μπορούμε ωστόσο να νιώσουμε, ή έστω να δούμε τα σημάδια τους.

Τι συμβαίνει όμως με την ψυχή μας; Πότε καταλαβαίνουμε ότι ενδεχομένως να έχουμε αντίστοιχα προβλήματα με τους πονόδοντους και τους πονοκεφάλους; Προβλήματα όπως τα σπασίματα χεριών ή τις φαγωμένες χολές;

Κι η ψυχή μάς δίνει σημάδια κάθε τόσο πως κάτι πάει στραβά. Καμιά φορά, ενίοτε, το κάνει και σωματικά, με τους τρόπους της. Κι επειδή η σοβαρότητα της ψυχικής υγείας διαδίδεται όλο και περισσότερο, έχουμε αρχίσει να ρίχνουμε άπλετο φως για να την κατανοήσουμε. Σε μερικές περιπτώσεις, ενδέχεται τα ψυχικά προβλήματα να αποβούν καθοριστικά για τη ζωή ενός ανθρώπου. Κι από άτομο σε άτομο, βρίσκουν το δρόμο να επηρεάσουν όλη την κοινωνία, κλείνοντας το μάτι στην ίδια την ανθρωπότητα.

Η αντιμετώπιση των ζητημάτων απαιτεί πρώτα απ’όλα την αναγνώριση πως αυτά υφίστανται. Αν δεν ξέρεις ότι υπάρχει πρόβλημα, είναι πολύ απίθανο να το αντιμετωπίσεις. Γι’αυτό και η συνειδητοποίηση είναι το σημαντικότερο βήμα που ανοίγει το δρόμο για την αντιμετώπιση. Το σπασμένο χέρι θέλει γύψο, η σπασμένη ψυχή τι θέλει;

Μεγαλώνοντας ο άνθρωπος μαζεύει εμπειρίες. Άλλες με θετικό κι άλλες με αρνητικό πρόσημο, όλες έχουν κάτι να του μάθουν, κι άρα όλες είναι ωφέλιμες. Μα είναι και κάτι εμπειρίες, οι οποίες ενδέχεται να τραυματίσουν την ψυχή του. Οι τραυματικές εμπειρίες διαφέρουν, δεν είναι όλες ίδιες. Άλλη πιο βαριά, άλλη πιο υποφερτή, βρίσκουν μέσα στον άνθρωπο το χώρο τους και στρογγυλοκάθονται. Υπάρχει ο ψυχικός πονόδοντος που είναι οξύς και χρήζει άμεσης αντιμετώπισης, αλλά υπάρχει κι ο ψυχικός πονόδοντος που ενοχλεί ήπια για χρόνια, κι ενώ τείνουμε να τον ξεχνούμε, αυτός παραμένει εκεί, παίζοντας ρόλο αφανή στην αίσθηση που έχουμε για τη ζωή.

Έτσι κι εγώ, όντας άνθρωπος ανάμεσα σε ανθρώπους, έτυχε να βιώσω τραυματικές καταστάσεις που δημιούργησαν ψυχικούς πονόδοντους μέσα μου. Κι εκεί που κάποιος θα έλεγε πως όλα δείχνουν καλά απ’έξω, μέσα μου ένιωθα, και νιώθω, ότι παλεύω με κύματα. Ο ψυχικός μου πονόδοντος, μια ηρεμούσε, μια γινόταν πιο οξύς. Κι εγώ, μικρός κι ασήμαντος μα στα μάτια μου μεγάλος και σημαντικός, θεωρούσα πως έχω ό,τι απαιτούνταν για να τον αντιμετωπίζω μόνος. Κι έτσι, όλα αυτά τα χρόνια, κι ενώ τα κύματα στη θάλασσα της ζωής μια υψώνονταν, μια χαμήλωναν, έκανα βουτιές μέσα μου, μακροβούτια κανονικά, για να γλυτώσω την επιφάνεια και τα χτυπήματά της. Μακροβούτι στο μακροβούτι, έγιναν οι ανάσες και τα πνευμόνια μου πιο δυνατά, και με κρατούσαν πιο εύκολα στη σκοτείνια του βυθού. Εκεί, μέσα στα βάθη του είναι, άρχισα να μαθαίνω το περιβάλλον, όταν ανάμεσα στις χεριές ψηλαφούσα την μαύρη κι άυλη ουσία που συνέχει τον άνθρωπο.

Όπως δεν πήγαινα στον οδοντίατρο τόσο συχνά όσο θα έπρεπε, για να μην επιβαρύνω τους δικούς μου, έτσι ποτέ δεν έβαλα σαν ιδέα μέσα μου το ενδεχόμενο να επισκεφθώ έναν ειδικό ψυχικής υγείας. Κι ενώ το σώμα μου έδειχνε να κινείται υγιέστατο ανάμεσα στους ανθρώπους, η ψυχή μου με σπασμένα χέρια, με πρησμένα πόδια, κουτσαίνοντας και βογκώντας, βολόδερνε ανάμεσα σε ψυχές, ψυχές επίσης λαβωμένες που η μια πέφτει πάνω στην άλλη προκαλώντας της νέους πόνους και τραύματα.

Το αστείο είναι ότι οι γύρω μας μπορεί να βλέπουν αυτό που είναι εμφανέστατο, μπορεί να το λένε μεταξύ σοβαρού κι αστείου, μπορεί και να νοιάζονται, μα εμείς, δυσκολευόμαστε να χωνέψουμε την αλήθεια, κι έτσι καταλήγουμε να λέμε ψέματα στον εαυτό μας, πως όλα είναι καλά και διαχειρίσιμα. Μα δεν είναι, τουλάχιστον όχι πάντα.

Αυτό που με οδήγησε στο γράψιμο, ήταν η ανάγκη μου να εκφράσω όσα με έκαιγαν. Όσα δεν έβρισκαν τρόπο εξωτερίκευσης, έγιναν η καύσιμη ύλη της γραφής. Κι επειδή η προσωπική αλήθεια του καθενός και της καθεμιάς μπορεί να γίνει φλόγα που καίει τα πάντα στο διάβα της, και τον γράφοντα, και τον παραλήπτη, αρέσκεται στο να καλλωπίζεται με ιστορίες και ποιητικό λόγο ώστε να δίνεται σε αυτούς που μπορούν να την αποκωδικοποιήσουν. Γιατί έχει ανάγκη να βγει προς τα έξω η ψυχή και να βροντοφωνάξει όλα όσα νιώθει.

Θεωρούσα για χρόνια ότι το γράψιμο, που χρησιμοποιώ ως εργαλείο αυτοψυχανάλυσης κι αυτοψυχοθεραπείας, είναι αρκετό. Με είχα πείσει. Ίσως γιατί έλεγα ψέματα στον εαυτό μου. Ίσως επειδή φοβόμουν να δω την αλήθεια κατάματα. Συνέχιζα να το κάνω νιώθοντας ότι με κάθε κείμενο φτιάχνω ένα χάρτινο καραβάκι που το ρίχνω στο ρυάκι της ζωής, και του έδινα μια σπρωξιά να βρει το δρόμο του. Κι έτσι, κάπως, ένιωθα λίγο καλύτερα. Το γράψιμο όντως μπορεί να βοηθήσει. Όντως είναι εργαλείο που βοηθά στην ψυχανάλυση και τη θεραπεία. Αλλά είναι συμπληρωματικό κι όχι εναλλακτική. Έφτασα αρκετά βαθιά μέσα μου. Έμαθα πράγματα τα οποία άλλοι μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να μάθουν με ακριβοπληρωμένη βοήθεια. Έπεσα όμως και σε παγίδες. Για παράδειγμα, πίστευα μέχρι πρότινος, ότι μπορώ και μόνος να λειάνω τα προβλήματα και πως μπορώ να βρω λύση σε αυτά. Κι ως ένα βαθμό αυτό συνέβη. Αλλά όχι απολύτως. Κι αυτό είναι το ζήτημα.

Το γράψιμο, δεν αρκεί. Αν ένας άνθρωπος νιώθει ότι υπάρχουν άλυτα προβλήματα που του προκαλούν ψυχικό πόνο, οφείλει, τόσο απέναντι στον ίδιο, όσο κι απέναντι στους άλλους, να ζητήσει βοήθεια από κάποιον ειδικό. Ερχόμαστε μόνοι και φεύγουμε μόνοι. Ζούμε για λίγο μαζί με άλλους. Μέχρι να ενηλικιωθούμε, η ευθύνη της ζωής μας μοιράζεται. Μα σα μεγαλώσουμε, την ευθύνη φέρουμε εξ ολοκλήρου εμείς. Ο κάθε ένας και η κάθε μια, πάνω απ’όλα, θα πρέπει να φροντίζει τον εαυτό του. Θα πρέπει γιατί αξίζει. Αξίζει να είμαστε πιο πλήρεις, να πατάμε καλύτερα στα πόδια μας. Για να αγαπήσουμε τους άλλους άλλωστε, θα πρέπει να αγαπούμε έμπρακτα τον εαυτό μας. Αν δεν είμαστε εμείς καλά, δεν μπορούμε στα αλήθεια να αγαπήσουμε. Νιώθουμε μικροί ωστόσο κι αβοήθητοι. Νιώθουμε παιδιά φυλακισμένα σε σώματα που μεγαλώνουν. Νιώθουμε ότι κάποιος άνθρωπος θα έρθει να μας σώσει από τη δυστυχία μας. Μα τα χρόνια περνάνε, κι οι προσδοκίες μας δεν εκπληρώνονται. Και μέσα στην πάλη και τον αγώνα που’ναι η ζωή, έχουμε την αίσθηση πως είμαστε τελείως μόνοι κι αβοήθητοι. Ξεχνάμε ότι πάνω απ’όλα έχουμε τον εαυτό μας να μας φροντίσει. Γιατί μέσω της ενηλικίωσης, ο άνθρωπος γίνεται για τον εαυτό του ο ίδιος ο φροντιστής, ο γονιός.

Μου πήρε χρόνια να τα καταλάβω όλα αυτά. Χρειάστηκε να φάω αμέτρητα χαστούκια, από τη ζωή, από τους άλλους, από εμένα τον ίδιο. Τα δικά μου αυτοχάστουκα ήταν τα πιο δυνατά. Ο άνθρωπος αγαπά να’ναι θύμα. Φορώντας την ταμπέλα του θύματος, νομίζουμε ότι η ευθύνη που μας αναλογεί περνά στους άλλους. Είμαστε φυγόπονοι. Φοβόμαστε να πάρουμε την ευθύνη. Κι όμως, την ταφόπλακα την βάζουμε εμείς οι ίδιοι.

Στη διαδικασία ωρίμανσης, μπρος στο δρόμο που μια μέρα θα μας ρίξει απ’το δέντρο της ζωής, η αποθυματοποίηση κι η επανάσταση του εαυτού απέναντι στον εαυτό είναι από τα πρώτα στάδια. Είναι κι από τα πλέον επώδυνα. Απαιτούνται ωστόσο αν θέλουμε να πάρουμε το τρένο που οδηγεί σε μια ζωή με μεγαλύτερη πληρότητα. Πληρότητα, κι όχι ευτυχία. Γιατί η ευτυχία είναι μόνο μια κατάσταση της ψυχής, στα σκαμπανεβάσματα της ζωής. Μα η πληρότητα προκύπτει όταν είμαστε καλά, σε ό,τι κι αν μας βρει, είτε μέσα στον πόνο, είτε μέσα στη χαρά.

Είχα κάνει μερικές συνεδρίες πριν τρία χρόνια κι είχε προκύψει η διαπίστωση πως νιώθω μόνος και πονώ. Κι έτσι απλά, έχω τη δύναμη να το μοιράζομαι αυτό με τον κόσμο. Μπορεί να κάνω και λάθος, μα έτσι νιώθω από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. Προέκυψε η ανάγκη, ή καλύτερα θα ήταν να πω ότι μεγάλωσε η ανάγκη, για σημαντικούς λόγους, να απευθυνθώ πάλι σε κάποιον/α ειδικό ψυχικής υγείας πριν ένα χρόνο. Βρήκα έναν άνθρωπο, κάναμε κάποιες συνεδρίες μέσα από τις οποίες ένιωσα ότι δεν υπάρχει χημεία. Σταμάτησα, μα δεν το έβαλα κάτω. Χάρη στην προτροπή και πρόταση από αδερφικό φίλο, επικοινώνησα με την ψυχολόγο που μέχρι σήμερα με βοηθά. Έκτοτε κάνουμε μια συνεδρία την εβδομάδα. Και βλέπω μετά από μια, κατ’εμέ, μεγάλη περίοδο, που για τους ειδικούς θεωρείται απλά εισαγωγή και γνωριμία, ότι αρχίζουν να ανθίζουν κάποια νέα φυτά που δεν πίστευα ότι υπάρχουν. Βλέπω πώς με επηρεάζει στην καθημερινότητά μου. Κατανοώ περισσότερο γιατί είμαι έτσι όπως είμαι. Φέρνω και κείμενα στις συνεδρίες και τα χρησιμοποιούμε για να φτάσουμε ακόμη βαθύτερα. Κι όλο αυτό, από μόνο του, είναι τόσο βοηθητικό, σχεδόν λυτρωτικό.

Πίστευα ότι μπορώ και μόνος. Πίστευα ότι δεν έχω και κάτι. Πίστευα ότι είμαι δυνατός αρκετά κι έξυπνος για να τα αντιμετωπίσω όλα. Κι αυτή ήταν η παγίδα μου. Όντως φτάνεις και μόνος κάπου. Όντως δεν είναι κι όλα καταθλίψεις. Όντως υπάρχει δύναμη κι εξυπνάδα σε όλους. Μα τη θηλιά τη φοράμε όλοι στο λαιμό. Και στεκόμαστε όλοι πάνω σε ένα σάπιο σκαμπό που στα καλά καθούμενα μπορεί να σπάσει.

Ένα χέρι βοηθείας, αν είναι το σωστό, δεν μπορεί να βλάψει κανέναν. Ίσα ίσα.

Μπορείς να φτάσεις παντού μόνος, μα η σκέψη είναι λαβύρινθος. Καλύτερα να’χεις κάποιον να σου δώσει ένα σχοινί, γιατί μπορεί και να φας τη ζωή σου στο ψάξιμο εντός σου.

Έχω αρχίσει να καταλαβαίνω γιατί μου αρέσει τόσο η κλασική λογοτεχνία. Δεν είναι γιατί οι ιστορίες είναι ευφάνταστες. Ούτε γιατί η γλώσσα κυλάει σα γάργαρο νερό. Είναι γιατί οι συγγραφείς ρίχνουν άπλετο φως μέσα στους χαρακτήρες, κι εγώ, διαβάζοντας για άλλους, παίρνω ερεθίσματα και λίγο φως, για να δω και να καταλάβω τι γίνεται μέσα μου. Όταν ο ήρωας λέει, την αγάπησα με όλη μου τη δύναμη, την έβαλα πιο ψηλά κι από εμένα, μπορούσα να πεθάνω γι’αυτή, τότε, νιώθω ότι κάποιος εξέφρασε κάτι με το οποίο ταυτίζομαι, και μέσα από τον ήρωα, εγώ, νιώθω περισσότερο εγώ.

Το σύμπαν είναι άπειρο. Σηκώνουμε τα μάτια και κοιτούμε το διάστημα, τον γαλαξία μας, και νιώθουμε τόσο μικροί και μαγεμένοι. Όλα αυτά έξω από εμάς. Μα κι όταν κλείνουμε τα μάτια, στρέφουμε το βλέμμα μας στο σύμπαν εντός μας. Κι αυτό το σύμπαν είναι άπειρο. Κι εδώ νιώθουμε μικροί και μαγεμένοι. Μα νιώθουμε και δέος και φόβο για τα σύμπαντα. Καλό το δέος, λογικός κι ο φόβος, μα ο άνθρωπος είναι το μέσο που χρησιμοποιεί ο Κόσμος για να μάθει τον εαυτό του. Μέσα από εμάς πραγματώνεται το Σύμπαν. Η αξία του ανθρώπου προκύπτει από το δέος που μπορεί να δείξει απέναντι στην ίδια τη Ζωή. Η δύναμή του, έχει άμεση σχέση με τις αλήθειες που μπορεί να σηκώσει στις πλάτες του. Μπορεί κάποιος να’ναι γίγαντας, δυο μέτρα άνθρωπος κι εκατό κιλά. Αν δεν μπορεί να δει κατάματα τον πόνο που του προκαλεί ο φόβος, τότε πάει στράφι και το μπόι και τα κιλά. Το σώμα μπορεί να αντέχει πολλά, η ψυχή όμως τι αντέχει;

Πόσα σφυροκοπήματα χρειάζεται η ψυχή για να γίνει σαν από ατσάλι;

Είναι κάτι που φαίνεται να μας σκοτώνει αργά-αργά, μαλακά κι ανεπαίσθητα. Η ζωή είναι πολλά. Μέσα σε όλα αυτά, είναι και μια πτώση. Το μυαλό μας μπορεί να λειτουργήσει ως αλεξίπτωτο αν το ανοίξουμε κι ίσως έτσι να ομορφαίνουμε την όλη εμπειρία.

Χρόνια τώρα νιώθω θαμμένος κάτω από χιλιάδες σελίδες ψάχνοντας να βρω τον τρόπο ώστε να αναρριχηθώ στην κορυφή τους.

Κι αναρωτιέμαι, σε τι νερά κολυμπάω μέσα;

Ώρες ώρες ονειρεύομαι μια συναυλία αγάπης στην οποία θα αγκαλιαστούμε χιλιάδες κόσμου, όλοι με όλους.

Αναρωτιέμαι, επίσης, τι χρειάζεται για μια καλή ζωή;

Σαν καμπανάκι ακούω μέσα μου την λέξη ειλικρίνεια.

Η αλήθεια είναι επώδυνη μα αναγκαία.

Η ειλικρίνεια, παίζει βασικό ρόλο στην ψυχική ανάρρωση.

Άλλωστε, μπορεί να λέμε ψέματα δίχως να το ξέρουμε, τόσο στους άλλους όσο και σε εμάς.

Εγώ υποφέρω από σκεπτομανία. Και γνωρίζω ότι το αντίδοτο είναι η πράξη. Το καλύτερο πάντρεμα είναι η πράξη που βασίζεται στη σκέψη. Γι’αυτό το πάντρεμα προσπαθώ.

Είμαστε ακατέργαστα διαμάντια που χρήζουν επεξεργασίας.

Η απλότητα, η αμεσότητα, η ειλικρίνεια, όλα αυτά, κάνουν την καρδιά να ανοίξει σαν τριαντάφυλλο.

Είμαι ο ανθός μιας Τριανταφυλλιάς κι ο σπόρος ενός Γεωργού.