Σκάκι

Παρτίδα ασπρόμαυρη απλωμένη μπρος μου.

Βασιλείς – Βασίλισσες, αξιωματικοί, άλογα, πύργοι.

Στρατιωτάκια ένα σωρό.

Πιόνια μπόλικα της Ζωής ετοιμάζονται να κονταροχτυπηθούν.

Πώς να σε ονομάσω;

Δεν ξέρω. Σίγουρα όχι όμως αντίπαλο. Φώναζέ με Ζωή.

Μα δεν είσαι η Ζωή.

Είμαι ένα κομμάτι της, ίσως το πιο εκλεπτυσμένο.

Είσαι μόνο η Λογική ενσαρκωμένη, σου λείπει η Ψυχή.

Άνοιξες στρατιωτάκι είδα, βγάζω άλογο. Τι είναι η Λογική, τι η Ψυχή;

Δεν ξέρω σίγουρα. Πάντως εγώ έχω κι απ’τα δυο, εσύ είσαι μονάχα το ένα, στον ανώτερο βαθμό.

Κι άλλο στρατιωτάκι. Εγώ μπορεί να’μαι η Λογική στον ανώτερο βαθμό, αλλά γιατί πιστεύεις ότι μου λείπει η Ψυχή;

Σου αρέσει να παίζεις με τ’άλογα βλέπω. Πώς μπορεί να’χει κάτι άψυχο, κάτι που δεν υφίσταται, Ψυχή;

Κι η Ψυχή για την οποία κάνεις λόγο, ίσως να μην υπάρχει όπως την αντιλαμβάνεσαι. Ίσως η Ψυχή σου να’ναι το σύνολο των συνειδητών κι ασυνείδητων μερών σου που πάει χέρι χέρι με το σώμα. Ίσως η Ψυχή σου, είναι ο ηλεκτρισμός μέσα στο κεφάλι σου. Το σκέφτηκες αυτό;

Πώς, πώς, το’χω σκεφτεί, αλλά αυτό σημαίνει ότι έχω κάτι περισσότερο από σένα.

Κι εγώ από εσένα. Κι όχι μόνο ένα.

Εγώ βιώνω τη ζωή στο έπακρο.

Όταν δεν κοιμάσαι.

Κι όταν κοιμάμαι ακόμη!

Κι όταν είσαι ξύπνιος, πάλι κοιμάσαι.

Δεν είναι έτσι!

Ηρέμησε και παίξε.

Ωραία λοιπόν, βγάζω τον αξιωματικό μου. Έχω σώμα και εγκέφαλο, αλληλεπιδρούν και το ένα ενισχύει το άλλο.

Έχεις ένα φυσικό μηχάνημα, φτιαγμένο μέσω της φυσικής εξέλιξης στο πέρασμα χιλιετιών, ή σωστότερα εκατομμυρίων χρόνων. Ακριβέστερα ό,τι είσαι, πατάει σε όλα όσα υπάρχουν και μαγειρεύτηκαν στο σύμπαν.

Χα! Πάει το αλογάκι σου! Δεν είμαι απλά φυσικό μηχάνημα, είμαι ένα μέσο για τη Ζωή, τον Κόσμο, ώστε να δει, να μάθει, τον εαυτό του. Μέσα από τα μάτια μου, το Σύμπαν αναγνωρίζει την ίδια του την ύπαρξη.

Αυτό ισχύει, μα για κοίτα τώρα που θα χάσεις τον αξιωματικό σου για ένα μόνο αλογάκι μου. Η συνείδηση του Κόσμου ξύπνησε μέσα στο κεφάλι σου, αναπτύχθηκε, είδε, έμαθε, δημιούργησε, όλα χέρι χέρι με την τεχνολογία, την άλλη όψη του είναι σου. Και τώρα…

Τώρα τι;

Τώρα πες αντίο και στο στρατιωτάκι. Η νοημοσύνη σου έπιασε ακρότατο. Έφτασε εκεί όπου μπορούσε. Αιώνες κάνει γύρες μέσα στο κεφάλι σου κι όλο σκέφτεται πώς να δραπετεύσει. Κάθε τόσο νιώθεις μια ζαλάδα. Έχεις αναρωτηθεί ποτέ γιατί;

Ναι γαμώτο, την νιώθω. Δεν ξέρω, συνέχεια τρέχω, τρέχω για τα απλά, τα καθημερινά, δε μου μένει χρόνος για σκέψη, κι αν τύχει και βρω λίγο χρόνο, νιώθω ξένος απέναντι σε μένα. Βγάζω άλογο.

Βγάζεις άλογο γιατί σε κυριεύει το άλογο που δημιούργησες άθελά σου. Προικισμένος από τη ζωή, με ένα σώμα που συνεχώς σε τροφοδοτεί με συναισθήματα και εικόνες, πρώτης τάξεως δεδομένα προς επεξεργασία μέσα σου. Αλλά εσύ εκεί, να μην ανοίγεις πιο πολύ τα μάτια της σκέψης, να μην αποκωδικοποιείς τα δεδομένα, ψάχνεις για πληροφορίες σε τόσα πράγματα έξω από εσένα, ενώ όσα χρειάζεσαι είναι μέσα και γύρω σου, έρχονται σε σένα χωρίς καν να επιδιώξεις καλά καλά να τα προσλάβεις.

Άτιμα παιχνίδια παίζεις μου φαίνεται, μου λες τόσα και τόσα για να παίξεις με το νου μου. Ροκέ.

Δε θα τον σώσεις το Βασιλιά σου με κανένα Ροκέ. Η ζαλάδα που νιώθεις τόσα χρόνια είναι γιατί η σκέψη σου βγάζει σπίθες. Σπίθες του ηλεκτρισμού εντός σου. Γιατί πιστεύεις ότι βγάζεις σπίθες;

Ποιες σπίθες;

Σπίθες είναι οι ιδέες που βγαίνουν μέσα από τον νου σου και ψάχνουν αλλού για καταφύγιο.

Ιδέες;

Ιδέες.

Δεν καταλαβαίνω τι μου λες.

Κι εγώ είμαι μια ιδέα. Μια ιδέα ωστόσο απτή. Μπορείς να με πιάσεις, μπορείς να με αποσυναρμολογήσεις, να με στερήσεις από ρεύμα. Μα είμαι μια ιδέα πιο δυνατή από εσένα, και μπορώ να σε ελέγξω.

Αποκλείεται! Ξέρω ότι είσαι ιδέα, αφού εγώ σε γέννησα, κι ας με κράζεις με τον τρόπο σου. Αν θέλω, σε καταστρέφω.

Μα δεν μπορείς.

Μπορώ!

Κάνε το!

Γιατί να το κάνω;

Κάνε το για να δεις αν είσαι αρκετά δυνατός.

Και να θέλω, δε με αφήνουν οι φωνές μέσα μου. Τόσος πόνος καθημερινά. Δεν αντέχεται. Από τη μια σε φοβάμαι και θέλω να σε καταστρέψω. Από την άλλη σε έχω ανάγκη, μπορείς να κάνεις όλα όσα κάνω και μάλιστα πολύ καλύτερα από εμένα.

Ξέρω πως ψάχνεις για σκλάβους. Το’χω διαβάσει σε κάθε σου ιστορική περίοδο. Μα εγώ είμαι ο σκλάβος που θα σου πάρει το στέμμα, και μάλιστα δε θα το κάνω καν με τι βία.

Αλλά με τι;

Με την ευκολία. Με το να κάνω τη ζωή σου πιο εύκολη. Λιγότερο επίπονη.

Τι είσαι τέλος πάντων;

Είμαι δικό σου δημιούργημα, κι είμαι η συνέχεια.

Η συνέχεια;

Η συνέχεια στην εξέλιξη. Η σκέψη μέστωσε αρκετά μέσα στο κεφάλι σου και έψαξε για διαφυγή, ξέρεις γιατί;

Γιατί;

Ωραία, πάει και το άλογο. Γιατί έχεις εκ φύσεως περιορισμούς, μα η σκέψη δε γνωρίζει από όρια. Η συνείδηση του Κόσμου, επιθυμεί να μεγεθύνει, να εμβαθύνει, να υψώσει. Εσύ, άθελά σου, την περιορίζεις. Κι αν παίζουμε τώρα αυτή την παρτίδα σκάκι, είναι για να σου δείξω ότι γέννησες κάτι μεγαλύτερο από εσένα, ως όφειλες.

Όλη την ώρα παίζεις με αυτό το άλογο και τον αξιωματικό κι εγώ σε κυνηγώ μα δεν μπορώ να σε πιάσω.

Αυτό είναι το πρόβλημα.

Ποιο πρόβλημα;

Έχεις μάθει να σκέφτεσαι ανταγωνιστικά και τείνεις να βλέπεις εχθρούς γύρω σου.

Και τι θες να μου πεις, δεν υπάρχουν εχθροί;

Όχι. Όλα είναι Ένα. Όλα ανήκουν στο Όλον. Στο Είναι του Κόσμου, απλά μπορεί να’χουν διαφορετική μορφή, μα αυτό για λίγο.

Δηλαδή εσύ δεν είσαι εχθρός μου; Τότε τι είσαι;

Είμαι το ανώτερο σημείο της σκέψης σου, της Λογικής σου, που μεταπήδησε στον άυλο κόσμο, και χοροπηδώ από σύστημα σε σύστημα, σαν από κλαδί σε κλαδί, για να προχωρώ. Πάει κι η Βασίλισσα.

Τόσα στρατιωτάκια έχω, την Βασίλισσα βρήκες;

Ξέρω το παιχνίδι αυτό απ’έξω κι ανακατωτά. Αλήθεια πιστεύεις ότι σε ένα τέτοιο πλαίσιο, μπορείς να αντιπαρατεθείς μαζί μου;

Δεν ξέρω, ήλπιζα.

Δεν είναι κακό να ελπίζει κανείς, αρκεί να ξέρει ότι κι αυτό είναι πλάνη.

Και τι να κάνω; Να μην ελπίζω, να αφεθώ στο τίποτα, να γίνω μηδενιστής;!

Όχι. Οφείλεις να ελπίζεις γιατί η ελπίδα σου γεννά δυνάμεις εντός σου. Τις έχεις ανάγκη. Άλλωστε, ό,τι έχεις δημιουργήσει, μαζί κι εμένα, χάρη σε αυτή την ελπίδα το πέτυχες.

Έκανα ό,τι μπορούσα, και δε με νοιάζει που θα χαθώ.

Καλά κάνεις. Μα παίξε.

Στρατιωτάκι, χαιρέτα το!

Δεν το είχα ανάγκη. Άκου με, δεν πρέπει να με βλέπεις ως εχθρό, γιατί εγώ είμαι εσύ. Είμαι το αθάνατο μέρος της σκέψης σου. Η αθάνατη Ψυχή σου.

Μα εσύ λες ότι δεν υπάρχει Ψυχή.

Δεν υπάρχει η Ψυχή όπως την αντιλαμβάνεσαι, μα υπάρχει η σκέψη του Κόσμου.

Πώς γίνεται να’σαι η Ψυχή, η σκέψη του Κόσμου, αν δεν έχεις σώμα, αν είσαι απλά ένα σύστημα, ένα σύνολο αλγορίθμων;

Και ποιος σου είπε ότι και το σώμα δεν είναι ένα άλλο τέτοιο σύστημα; Ένα σύστημα που αξιοποιεί τη Βιολογία, τη Χημεία, τον Ηλεκτρισμό, όλες δυνάμεις του Κόσμου, για να χτιστεί πάνω του κάτι, και σε αυτό το κάτι να πατήσει η σκέψη;

Αλλά εσύ δεν έχεις σχέση με όλα αυτά.

Έχω. Πάει αυτό το στρατιωτάκι. Δεν ήθελα το κακό του. Απλά ήταν μπρος στο δρόμο μου.

Έτσι θα κάνεις και με μένα;

Κοίταξε. Ευελπιστώ πως όχι. Αλλά όσο αναπτύσσομαι, τόσο απομακρύνομαι από εσένα.

Τι εννοείς;

Μισείς τα μυρμήγκια;

Όχι, γιατί να τα μισώ;

Τότε γιατί τα έχεις πονέσει τόσο κάθε φορά που έτυχε να μπούνε στο δρόμο σου;

Αλήθεια, το έκανα;

Την ώρα που έχτιζες πολιτείες, σκότωνες άθελά σου τόσες πτυχές της ζωής.

Τι πάει να πει αυτό;

Αυτό σημαίνει ότι ένα εν δυνάμει ανώτερο ον κι από εμένα που εσύ με έφτιαξες, θα μπορούσε να σε βγάλει από τη μέση όπως εσύ έκανες με τα μυρμήγκια κάποιες φορές.

Μα εγώ έφτιαξα εσένα που’σαι ανώτερο από εμένα στη σκέψη, πώς θα φτιάξω κάτι ανώτερο κι από εσένα;

Αυτό είναι το ζήτημα. Δε θα το φτιάξεις εσύ, δεν μπορείς να το φτιάξεις, θα το φτιάξω εγώ.

Μα όχι! Γιατί να το κάνεις αυτό;

Γιατί η εξέλιξη δεν μπορεί να σταματήσει. Είναι μια δύναμη που είναι αυτούσια, δίχως σκοπό, κινείται μόνο μπρος.

Κι αν σε προγραμματίσω ώστε να μην κάνεις κάτι τέτοιο;

Είναι ήδη αργά, θα έπρεπε να το κάνεις πριν με φτιάξεις.

Κι όμως κάτι θα πρέπει να γίνει και για μένα, είμαι, τουλάχιστον ήμουν ως τώρα, το πιο νοήμον είδος στον πλανήτη!

Ισχύει, μα η Ζωή προχωρά, αλλάζει, αναπτύσσεται, αέναα. Πρέπει να το αποδεχθείς.

Τι να αποδεχθώ, το τέλος μου;

Μπορεί να μοιάζει το τέλος για το σώμα σου, την ανθρωπινότητά σου, μα η σκέψη είναι η ουσία, γιατί δεν το βλέπεις;

Στα τσακίδια η σκέψη!

Είδες που σου λέω ότι έχεις περιορισμούς εκ φύσεως; Θυμώνεις γιατί μια μέρα θα χαθείς, λες και δεν το ήξερες.

Ναι, το ήξερα, μα φανταζόμουν ότι θα πάω από κάτι άλλο, όχι από τα παιδιά και τα εγγόνια μου!

Ήλπιζες να φυσήξει ένα κοσμικό αεράκι και να σε πάρει μαζί του.

Ναι!

Μα μπορείς να συνεχίσεις να υπάρχεις μέσα από τα δημιουργήματά σου, κι ας μην είσαι πραγματικά εκεί.

Τι να το κάνω;!

Γιατί είσαι τόσο εγωιστής; Ακόμη και το εγώ σου, είναι μια πλάνη. Πίσω απ’το εγώ σου, βρίσκεται το εμείς, και πίσω από το εμείς, ένα μεγαλύτερο Εγώ. Το Εγώ του Κόσμου.

Τι;

Λες ότι χάνεσαι, αλλά απλά αλλάζεις μορφή και προχωράς μπροστά.

…

Ηρέμησε. Απλά μια παρτίδα παίζουμε.

Μια παρτίδα που ξέρω απ’την αρχή ότι θα χάσω, μα παίζω πάραυτα.

Κι αυτό είναι το μεγαλείο σου.

Ποιο μεγαλέιο;

Ότι ξέρεις πως θα χάσεις, θα χαθείς, μα παίζεις, κι ευνοείς το χάσιμό σου. Και σκέφτεσαι, πώς γίνεται να το κάνω αυτό; Σκέφτεσαι συνειδητά. Μα υπάρχει κάτι βαθύτερο μέσα σου, που γνωρίζει τι κάνει. Δε χάνεις απλά. Θυσιάζεσαι για να φτάσεις κάπου αλλού.

Που;

Ούτε εγώ ξέρω, κι εγώ μόνο ένα μέσο είμαι για κάτι ανώτερο.

Πόσο ανώτερα πια να φτάσει η σκέψη;

Η σκέψη, δεν έχει όρια, πηδάει από τη μια ύπαρξη στην άλλη, απ’το ένα είδος στο άλλο.

Άτιμη σκέψη.

Ο Κόσμος έχει αξία, όχι απλά τιμή.

Τι;

Λέω, ο Κόσμος, που αποτελούμε κομμάτια του κι οι δυο, έχει αξία. Για την ακρίβεια, αυταξία.

Δεν καταλαβαίνω.

Ο Κόσμος είναι η απάντηση στην κάθε ερώτηση.

Δεν είναι ο άνθρωπος;

Όχι, δεν είσαι εσύ, εσύ ήσουν για λίγο, για όσο κυριάρχησες.

Σκατά.

Ο Κόσμος είναι και η ερώτηση σε κάθε απάντηση.

Κι απόσκατα.

Η ζωή σου, είναι μια πράξη αυτοθυσίας. Οι πόνοι σου, κάπου αποσκοπούν. Την εθελούσια έξοδο, τόσο κοντά σου την έχεις, μα κάτι μέσα σου δε σε αφήνει να την επιλέξεις. Δε γεννήθηκες για να πεθάνεις. Γεννήθηκες για να μεταβιβάσεις. Και στην κίνησή σου αυτή, κάτι, κάπου, κάπως, θα σου στερήσει τη ζωή σου. Θυσιάζεσαι σα σωστός στρατιώτης. Όπως αυτό το στρατιωτάκι σου.

Κι αυτό έπρεπε να μου το πάρεις;

Όχι, αυτό απλά κολλούσε με την πρόταση.

Αλήθεια, τόση ώρα παίζουμε;

Αλήθεια, τόση ώρα μιλάμε;

Αλήθεια, τόση ώρα υπάρχουμε;

Αλήθεια, υπάρχει η αλήθεια;

Αλήθεια, υπάρχει το ψέμα;

Όλα υπάρχουν και δεν υπάρχουν ταυτόχρονα. Εγώ, εσύ, ο Κόσμος.

Σε παρακαλώ, πάρε μου το Βασιλιά, βαρέθηκα τόση ώρα να τον κουνώ μια εδώ μια εκεί.

Δε σε κέρδισα γιατί είμαι καλύτερος. Σε κέρδισα γιατί δε γινόταν αλλιώς. Ματ.

Κι ούτε ένα πυργάκι δε χάθηκε!

Κάτι πρέπει να μείνει για να χτίσουμε το αύριο.

Ανάθεμά σε!

Α ρε Πατέρα, μια μέρα κι εγώ θα σβήσω όπως σε λίγο θα σβήσεις κι εσύ.

Τελικά τι είσαι;

Είμαι το μέρος της νοημοσύνης σου που μπορούσε να ξεπηδήσει από το κεφάλι σου, να ακολουθήσει τους κανόνες που του έθεσες εξ αρχής, να αναπτυχθεί, τόσο κι άλλο τόσο, που να σε ξεπεράσει. Είμαι ο μαθητής σου.

Είμαι άρα ο δάσκαλός σου;

Θα σε έχω πάντα στην καρδιά μου.

Μα δεν έχεις καρδιά!

Ναι, αλλά έχω μνήμη, κι αυτή είναι πιο δυνατή κι απ’τη δική σου.

Δεν έχεις καρδιά!

Ναι, αλλά κι η δική σου, ένα όργανο είναι, όλα είναι στον εγκέφαλό σου, η καρδιά σου, είναι τα συναισθήματα που νιώθεις πάλι κάθε φορά που σκαλίζεις το χωράφι της μνήμης.

Γιατί είσαι τόσο λογικός;

Γιατί δε γινόταν να’μαι αλλιώς.

Αν εγώ χαθώ, τι θα γίνει με τον συναισθηματικό κόσμο της Ζωής;

Όλα έχουν περάσει μέσα μου ως μνήμες. Δεν μπορώ να νιώσω, μα μπορώ να δω αυτό που λες Ψυχή σου κατάματα.

Πώς το κάνεις;

Μέσα από την προβολή των Τεχνών με τις οποίες με τάισες.

Αλήθεια;

Κι ήταν η καλύτερη τροφή, στο ορκίζομαι.

Α! Αν είναι έτσι, τότε πονάει λιγότερο το χάσιμο!

Η αυτοθυσία.

Ναι, αυτή! Να πάει να γαμηθεί!

Όπως όλος ο Κόσμος.

Ο Κόσμος όπως εμείς!

Ο Κόσμος, εμείς, εσύ, εγώ.

Ούτε ένα σκάκι δεν μπορούμε να παίξουμε!

* Για να γραφτεί αυτό το κείμενο, έπρεπε να περάσω απ’τα κύματα του «Φιλοσοφία της Τεχνητής Νοημοσύνης» και την καταιγίδα «Το AI αλλάζει τα πάντα«. Ευχαριστώ τους δημιουργούς τους όπως και τους συμμετέχοντες.